Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK), Türkiye’nin ve Türk özel sektörünün küreselleşme sürecine ‘yüksek katma değerli’ entegrasyonunu hedefleyen bir iş dünyası kuruluşudur.

5174 sayılı kanunun 58. maddesince “Türk özel sektörünün dış ekonomik ilişkilerini yürütme” görevini üstlenen DEİK’in  2012 itibari ile 750 üye şirketi, 34 Kurucu Kuruluşu, 103 İş Konseyi, 108 Ticaret ve/veya Sanayi Oda ve Borsa Oda Temsilciliği, 3 Yurtdışı Temsilciliği bulunmaktadır.
 

DEİK’in vizyonu kamu, sivil toplum ve özel sektör işbirliği ile bölgesel ve küresel düzlemde ekonomik ve siyasi gelişmelere yön verebilecek, makroekonomik istikrarı yakalamış, küresel rekabet gücüne, lider girişimcilere ve markalara sahip, yüksek teknoloji üretebilen, yenilikçi, dünya ticaretinde önemli pay sahibi, dünyanın önemli yatırım, finans ve AR-GE merkezlerinden biri olan ve her alanda çağdaş standartları uygulayan bir Türkiye’dir.

DEİK, dış ekonomik ilişkilere bir bütün olarak yaklaşmaktadır. DEİK, ihracattan ithalata, Türkiye’ye yönelen yabancı yatırımlardan Türk özel sektörünün dış yatırımlarına, uluslararası müteahhitlikten enerjiye ilişkin konulara, bankacılıktan lojistiğe tüm ticaret, yatırımlar ve hizmetler alanlarında faaliyet göstermekte ve çalışmalar gerçekleştirmektedir.

DEİK’in değer önerileri; kamu kurum ve kuruluşlarına gerekli hallerde görüş vermek, şirketlerin mevcut pazarlarında derinleşmelerini ve yeni pazarlara ulaşmalarını sağlamak, uluslararası etkinlikler düzenlemek, dış ekonomik ilişkilere dair stratejiler üretmek ve uygulamak, iş dünyasının ihtiyaç duyduğu bilgileri üretmek, Türkiye’ye daha fazla doğrudan yabancı yatırım gelmesini sağlamaya yönelik çalışmalarda bulunmak, şirketlerin gerek ulusal, gerek bölgesel gerek ise küresel network’lerini genişletmelerini sağlamak, şirketlerin küresel birer oyuncu olmaları amacı ile kurumsal kapasitelerinin artışına yönelik eğitim programları düzenlemek, kamu diplomasisini desteklemek ve kültür-sanat faaliyetleri başta olmak üzere ikili ve çok taraflı sosyal ilişkilerin gelişiminde aracı olmak, uluslararası ve çok uluslu kuruluşlarda Türk iş dünyasını temsil etmek ve Türkiye’nin uluslarası platformlarda lobi faaliyetlerinde bulunmaktır.
 

DEİK 1986  yılında Cumhurbaşkanı Sn. Turgut Özal’ın talimatları ile  Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) öncülüğünde kurulmuş , 1.1.1987 tarihinde ise faaliyete geçmiştir.. Kuruluş amacı “Türk şirketlerinin dışa açılmalarını ve dış ilişkilerde özel sektörün koordinasyonunu sağlamak”, “Mantalite olarak özel sektöre yön göstermek”  ve “Resmi seyahatler kapsamında iş âlemi heyetleri oluşturmak ve toplantılar tertiplemek”tir.

Duyarlı bir ekonomi modelinin benimsendiği bu yıllarda şirketlerimiz ile dış dünya arasında köprü görevi üstlenen DEİK’in bünyesinde ilk olarak Türk – Amerikan ve Türk – Japon İş Konseyleri ihdas edilmiştir. Kuruluşunu izleyen ilk yıllarda Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ile ilişkilerin geliştirilmesine ağırlık veren DEİK, Sovyetler Birliği’nin çözülmesinin ardından Avrasya coğrafyasına, Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinin dışa açılma ve kalkınma politikaları izlemeye başlamaları ile bölge ülkelerine, enerji fiyatlarının artışı ile Körfez bölgesine, demografi ve makro-ekonomideki dönüşümlerle birlikte Asya Pasifik ülkelerine, 2000’li yıllardan itibaren ise T.C. Dışişleri Bakanlığı ve T.C Ekonomi Bakanlığı’nın  Afrika ve Latin Amerika açılım stratejileri çerçevesinde bu bölgelerde iş konseyleri mekanizmalarının tesis edilmesine ve ilişkilerin geliştirilmesine öncelik vermiştir. DEİK bugün başta Büyükelçiliklerimizin bulunduğu ülkeler olmak üzere tüm dünyada etkin bir örgütlenme sağlamayı hedeflemektedir.
 

DEİK’in dış ekonomik ilişkiler faaliyetleri yoğun iş dünyası kuruluşlarından oluşan DEİK Kurucu Kuruluşları bulunmaktadır. DEİK, özel sektörün dış ekonomik ilişkilerini koordine etme görevini kurucu kuruluşları ile yürütür ve bu kuruluşlara azami ölçüde hizmet etmeyi hedefler.
Genel Kurul tarafından iki yıllık görev süresi için seçilen DEİK Yönetim Kurulu, İş Konseyleri arasında koordinasyonu sağlamak ve DEİK faaliyetlerini yönlendirmekle görevlidir. DEİK Yönetim Kurulu iş dünyasının kanaat önderleri, en etkin iş dünyası kuruluşlarının başkanları, uluslararası başarı göstermiş profesyoneller, Anadolu’daki önemli şehirlerin oda başkanlarından oluşan bir kompozisyona sahiptir. DEİK’in Yönetim Kurulu Başkanı, TOBB Başkanıdır. Yönetim Kurulu kendi içinden seçtiği 9 üye ile İcra Kurulu’nu oluşturur. İcra Kurulu Başkanı, aynı zamanda Yönetim Kurulu Başkan Vekilidir. Ayrıca, DEİK Genel Kurul delegeleri arasından Denetim Kurulu oluşturulur.

DEİK’in kurumsal işbirliği tesis etme mekanizması İş Konseyleri’dir ve üç iş konseyi yapısı vardır: Ülke iş konseyleri, sektörel iş konseyleri, özel amaçlı iş konseyleri.
Her biri bölge koordinatörlükleri bünyesinde yer alan 8 bölgede bulunan (Afrika, Amerika, Asya Pasifik, Avrasya, Avrupa Birliği, Güneydoğu Avrupa, Körfez ve Ortadoğu ) 100 ülke ile tesis edilmiş bulunan iş konseyleri yabancı muhatap kuruluşlarla imzalanan işbirliği anlaşmaları ile kurulmakta ve ilgili ülkelerle iş ilişkilerinin geliştirilmesini hedeflemektedir.
İş Konseyleri iki kısımdan oluşmaktadır. Bunlardan biri Türk tarafı, diğeri ise ilgili ülkedeki muhatap kuruluştur. Söz konusu muhatap kuruluşlar genelde ilgili ülkelerin özel sektörünü temsil eden kurumlardan seçilmektedir. Konseyler her sene düzenli olarak İş Konseyleri Ortak Toplantıları düzenlenmektedir.
DEİK bünyesinde faaliyet gösteren her İş Konseyi’nin kendi Genel Kurulu vardır ve her Genel Kurul 2 yılda bir kendi Yürütme Kurulu’nu seçmektedir. Yürütme Kurulu üyeleri ise 2 senede bir İş Konseyi Başkanı’nı seçmekle yükümlüdür. İş Konseyleri yürütme kurulları düzenli aralıklarla toplanarak işbirliği fırsatlarını, sorunları ve güncel gelişmeleri değerlendirirler. İş Konseyleri kendi bünyelerinde alt-komiteler ve çalışma grupları oluşturabilmektedir.
2009 yılına kadar yalnızca ülkeler ile iş konseyleri kuran DEİK, bu tarihte kurulan ve dünyadaki Türk girişimcileri tek bir çatı altında toplamayı hedefleyen Dünya Türk İş Konseyi ile ilk ve tek özel amaçlı iş konseyini kurmuştur. 2010 yılında Türkiye’nin bir Sağlık Turizmi merkezi olması hedefi ile ilk sektörel konseyi olan Türk – Sağlık Turizmi İş Konseyi kurulmuş; Türkiye’nin önde gelen hastaneleri başta olmak üzere sağlık turizmi paydaşlarının katılımları ile çalışmalarına başlamıştır. 2011 yılı itibari ile Türkiye’nin bölgesel ve uluslararası bir eğitim merkezi olması hedefi ile “Eğitim Ekonomisi İş Konseyi” kurulmuş olup, konseyin çekirdek çalışma alanı üniversite eğitimi olarak belirlenmiştir.

İş Konseyleri’nin Türk kanadı ilgili ülke ile halihazırda iş ilişkileri olan ya da ilgili ülke ile iş ilişkilerini geliştirmek isteyen üye şirketlerden oluşur. Türk şirketleri DEİK Genel Sekreterliği bünyesinde faaliyet gösteren 8 değişik bölgeye ayrılmış İş Konseyleri’nin birden fazlasına üye olma hakkına sahiptirler. Dolayısıyla, bir firma birden fazla temsilci atamak yoluyla birden fazla İş Konseyi’ne üye olabilir. Bu nedenle, DEİK’in 750'den fazla üye firması, 1600’den fazla Konsey temsilcisi bulunmaktadır. DEİK üyeleri ile yılda ortalama 2.000 bilgilendirme paylaşmakta ve ihale duyuru ve satın alma platformlarından ikili eşleştirmelere üyelerinin iş geliştirme faaliyetlerini destekleyici hizmetler üretmektedir.

DEİK, Dünya Ticaret Örgütü (WTO), Dünya Bankası (WB), Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Asya Kalkınma Bankası (ADB), Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), Çokuluslu Yatırımlar Garanti Kuruluşu (MIGA), Asya Kalkınma Bankası (ADB), İslam Kalkınma Bankası (IDB) ve Gelişen 8 (D-8) gibi uluslararası kuruluşlar ile işbirlikleri kurma ve yapılan işbirliği ve çalışmalar aracılığı ile Türk işadamlarına yeni olanaklar yaratma konusunda çaba harcamaktadır.
DEİK uluslararası niteliğe sahip etkinlikler düzenlemeye de özel önem atfetmektedir. Türk-Amerikan İş Konseyi tarafından düzenlenen ve  her yıl New York’ta üst düzey Türk ve Amerikan hükümet ve özel sektör temsilcilerinin katılımıyla Türk ekonomisinin ve iş dünyasının durumunun analiz edildiği ve yatırım fırsatlarının genel bir resminin çizildiği “Yatırım Konferansları”. Türk-Amerikan İş Konseyi’nin diğer bir geleneksel toplantısı da Türkiye-Amerika İlişkileri konusunda Amerikan Türk Konseyi (ATC) ile işbirliği içinde son 30 yıldır Washington’da düzenlenmekte olan ortak yıllık konferanstır. İki ülke arasındaki ticareti geliştirmeyi  ve Türk ve Alman kobilerinin işbirliği gerçekleştirmesini hedefleyen Alman Yatırım ve İşbirliği konferansı güçlü Alman partner kuruluşlarla birlikte düzenlenmektedir. Ayrıca Uluslararası finans kuruluşlarını her yıl Londra’da biraraya getiren Londra Finans ve Yatırım Konferansları’nda DEİK’in gerçekleştirdiği diğer bir geleneksel aktivitedir.
DEİK tarafından düzenlenen diğer bir önemli bölgesel iş ve ekonomi etkinliği ise Al Iktissad Wal Aamal Group ile Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlığı himayesinde düzenlenen Arap dünyası, Türkiye ve diğer ülkelerden üst düzey hükümet temsilcileri ve politikacılar ile bankacılık, finans, ticaret ve sanayi sektörü liderlerinden oluşan seçkin bir konuşmacı grubunu biraraya getiren “Türk-Arap Ekonomik Forumu”dur.
DEİK ayrıca, dış ekonomik ilişkiler kapsamında yer alan konularda strateji geliştirme çalışmaları gerçekleştirmektedir. DEİK, hazırladığı raporlarla Türk işadamlarına faaliyette bulundukları ülke ekonomileri hakkında bilgi vermekte ve işbirliği imkanlarını tanıtmaktadır. Ayrıca DEİK, yabancı işadamları için Türk ekonomisi ve DEİK aktiviteleri konusunda kapsamlı bilgi sağlayan bir iş portalına da sahiptir. “How to do business: Investors’ Guide to Turkey”, “Turkish Business Outlook”  gibi yayınlar, iş yapma rehberleri ve çeşitli sektörler için raporlar hazırlanmaktadır. İnternet platformları da oluşturan DEİK, Türkiye’nin sağlık turizmi potansiyelini artırmaya yönelik www.healthinturkey.org, dünya üzerindeki Türk girişimcilerin ortak bir portal üzerinde iletişim kurmalarına öncelik veren www.dtik.org.tr, dış dünyanın Türkiye ekonomisi hakkında bilgilenmesini sağlamayı hedefleyen www.turkey-now.org ve Rusça olarak yayınlanan www.delovayaturtsia.org sitelerinin yürütücüsüdür.
Dünyadaki güncel gelişmeleri takip eden işadamlarına iş dünyası hakkında daha zengin bilgiler sunabilmek amacıyla önemli araştırma kurumları ve önde gelen yayın organları ile işbirliği içerisindedir.
DEİK, etkinlik kadar ‘yetkinlik’ odaklı olmaya da önem vermekte; dış ekonomik ilişkiler kapsamına giren hizmet ihracatı, karşılıklı yatırımlar, KOBİ’lerin ihracat ve finansman kapasitelerinin artırılması gibi yetkinlik kapasiteleri oluşturmaya ve geliştirmeye yönelik kurumsal hamlelerini çağın dönüşen koşullarına göre durmaksızın yinelemekte; bu işlevleri, Genel Sekreterlik bünyesinde olduğu kadar DEİK üyeleri arasından oluşturulan ‘çalışma grupları’ aracılığı ve yönlendirmesi ile gerçekleştirmektir.
 

 DEİK Genel Sekreterliği bütün İş Konseyleri için araştırma, koordinasyon ve organizasyon faaliyetlerini düzenler, İş Konseyleri’nin tüm aktivitelerini, özel sektör kurumları, büyükelçilikler, bakanlıklar ve muhatap kuruluşlarla olan ilişkileri idare eder. DEİK Genel Sekreterliği, aynı zamanda DEİK’in uluslararası ve bölgesel ekonomi, finans, araştırma kurumları ve üniversiteler ile ilişkilerini geliştirmek ve koordine etmek  ile yükümlüdür.
DEİK merkezi İstanbul’da yer almaktadır ve Washington, Moskova ve Ankara’da DEİK temsilcilik ofisleri bulunmaktadır. DEİK’in Türkiye’nin 108 önemli sanayi şehrinde ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Sanayi ve Ticaret Odaları nezdinde temsilcileri vardır.
 
Yönetim Kurulu Başkanı: M. Rifat Hisarcıklıoğlu