Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu’nun önde gelen amacı, Türkiye’nin yabancı ülkeler ve uluslararası topluluklarla olan ekonomik, ticari, sınai ve mali ilişkilerini izlemek, bu ilişkilerin kurulmasına ve geliştirilmesine yardımcı olmaktır. DEİK, bu amaca ulaşmak için sınai işbirliği başta olmak üzere dış ticaret ağının genişletilmesi ve hizmet sektörlerinin yurtdışına açılması gibi iş dünyasına yeni pazar olanakları sağlayacak hedeflere yönelmektedir.
Türkiye ile yabancı ülkeler ve uluslararası topluluklar arasında sektörel temelde iş olanaklarını araştırarak, mevcut olanakların harekete geçirilmesine ve iş fırsatlarının değerlendirilmesine yardımcı olmayı görev edinen DEİK, Türk ekonomisinin küresel ekonomiyle bütünleşmesi için çalışmalar gerçekleştirmektedir.
DEİK, ürün ve hizmet ticareti konusunda işbirliğinin geliştirilmesinin yanında, özellikle Türkiye’deki yatırım ortamının yurtdışında tanıtımı konusunda aktif çalışmalar yürütmekte, yabancı yatırımcıları Türkiye’de uzun vadeli yatırımlara teşvik etmekte ve Türk işadamları için cazip bölgelerde Türk yatırımlarının artması ve teşvik edilmesi yönünde çalışmaları sürdürmektedir.
Tüm bu çalışmaları yürütürken “karşı kanatları” ile etkin işbirliği içinde Türk iş dünyasının ihtiyaç duyduğu bilgiyi üyelerine iletmeyi görev bilen DEİK, karşılaşılan sorunlar, izlenecek politika ve stratejilerin belirlenmesi konusunda ise Türk kamu kuruluşlarıyla yakın işbirliği ve iletişim içerisindedir.
Senede bir kez toplanan DEİK Genel Kurulu, DEİK kurucu üyeleri, TOBB Yönetim Kurulu tarafından belirlenen temsilciler, İş Konseyi başkanları ve onursal üyelerden oluşmaktadır.
Genel Kurul tarafından iki yıllık görev süresi için seçilen DEİK Yönetim Kurulu, Konseyleri arasında koordinasyonu sağlamak, DEİK faaliyetlerini izlemek ve denetlemekle görevlidir. TOBB Yönetim Kurulu Başkanı aynı zamanda DEİK Yönetim Kurulu Başkanı’dır.
Yönetim Kurulu kendi içinden seçtiği 6 ila 8 kişi ile İcra Kurulu’nu oluşturur. DEİK Yönetim Kurulu Başkan Vekili aynı zamanda İcra Kurulu Başkanı’dır. İcra Kurulu, İş Konseyleri’nin çalışmalarını Yönetim Kurulu’nun belirlediği strateji ve politika önerileri çerçevesinde yönlendirmek ve DEİK organları ile ilişkilerinde koordinasyonu sağlamak ile görevlidir.
ÇALIŞMA BİÇİMİ
DEİK iki taraflı İş Konseyleri aracılığı ile faaliyet göstermektedir. DEİK bünyesinde faaliyet gösteren İş Konseyleri yabancı muhatap kuruluşlarla imzalanan işbirliği anlaşmaları ile kurulmakta ve ilgili ülkelerle iş ilişkilerinin geliştirilmesini hedeflemektedir. Karşılıklı İş Konseyleri üye firmalara ticaret ve sanayi sektörlerinde işbirliği olanakları konusunda etkin takip ve bilgi akışı imkanı sağlamaktadır.
İş Konseyleri iki kısımdan oluşmaktadır. Bunlardan biri Türk tarafı, diğeri ise ilgili ülkedeki muhatap kuruluştur. Söz konusu muhatap kuruluşlar genelde ilgili ülkelerin özel sektörünü temsil eden kurumlardan seçilmektedir. Konseyler her sene düzenli olarak toplanmaktadır. DEİK bünyesinde 84 İş Konseyi faaliyet göstermektedir.
İş Konseyleri’nin Türk kanadı ilgili ülke ile halihazırda iş ilişkileri olan ya da ilgili ülke ile iş ilişkilerini geliştirmek isteyen üye firmalardan oluşur. Türk firmaları DEİK Genel Sekreterliği bünyesinde faaliyet gösteren 10 değişik bölgeye ayrılmış İş Konseyleri’nin birden fazlasına üye olma hakkına sahiptirler. Dolayısıyla, bir firma birden fazla temsilci atamak yoluyla birden fazla İş Konseyi’ne üye olabilir. Bu nedenle, DEİK’in yaklaşık 700 üye firması, 1400’den fazla Konsey temsilcisi bulunmaktadır.
DEİK bünyesinde faaliyet gösteren her İş Konseyi’nin kendi Genel Kurulu vardır ve her Genel Kurul kendi Yürütme Kurulu’nu seçmektedir. Yürütme Kurulu üyeleri ise 2 senede bir İş Konseyi Başkanı’nı seçmekle yükümlüdür.
Dünya Türk İş Konseyi, Türkiye dışında faaliyet gösteren Türk firmalarından, yabancı ülkelerde Türk işadamları tarafından oluşturulan iş derneklerinden, önemli uluslararası firmalarda ve diğer uluslararası kurumlarda üst düzey yönetici pozisyonunda olan Türkiye kökenli işadamlarından oluşan yeni kurulmuş bir İş Konseyi’dir. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı aynı zamanda Dünya Türk İş Konseyi’nin de Başkanı’dır. Dünya Türk İş Konseyi’nin her yıl toplanan bir kurultayı ve kendi Yönetim Kurulu Üyeleri bulunmaktadır.
DEİK ayrıca, Dünya Ticaret Örgütü (WTO), Dünya Bankası (WB), Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), Çokuluslu Yatırımlar Garanti Kuruluşu (MIGA), Asya Kalkınma Bankası (ADB), İslam Kalkınma Bankası (IDB) ve Gelişen 8 (D-8) gibi uluslararası kuruluşlar ile işbirlikleri kurma ve yapılan işbirliği ve çalışmalar aracılığı ile Türk işadamlarının çıkarlarını koruma konusunda çaba harcamaktadır.
DEİK 1997 yılından beri her sene dünyanın önde gelen enerji danışmanlık kuruluşu CERA ile İstanbul’da “Doğu-Batı” ve “Kuzey-Güney” enerji koridorlarında Türkiye’nin jeo-politik önemini vurgulamak amacıyla “Enerji Konferansları” düzenlemektedir. DEİK’in gerçekleştirdiği diğer bir geleneksel aktivite ise önde gelen uluslararası finans kuruluşlarını her yıl Londra’da bir araya getiren “Londra Finans ve Yatırım Konferansları”dır.
Türk işadamlarının faaliyetlerinin yoğun olduğu ya da yoğun olabileceğinin düşünüldüğü bölgelere özel önem veren DEİK, bölgesel toplantılar da düzenlemektedir. “Avrasya Nereye Gidiyor?” başlıklı paneller serisi, Almanya merkezli düşünce kuruluşu Avrupa İlişkileri Enstitüsü (Institute for European Affairs, INEA) ile işbirliğinde gerçekleştirilen “Güneydoğu Avrupa Zirvesi” ile “Kuzey-Güney Avrupa Ekonomik Forumu” bu çerçevede düzenli olarak gerçekleştirilen etkinliklerdir.
DEİK bünyesinde faaliyet gösteren Türk-Amerikan İş Konseyi, her yıl New York’ta üst düzey Türk ve Amerikan hükümet ve özel sektör temsilcilerinin katılımıyla Türk ekonomisinin ve iş dünyasının durumunun analiz edildiği ve yatırım fırsatlarının genel bir resminin çizildiği “Yatırım Konferansları” düzenlemektedir. Türk-Amerikan İş Konseyi’nin diğer bir geleneksel toplantısı da Türkiye-Amerika İlişkileri konusunda Amerikan Türk Konseyi (ATC) ile işbirliği içinde son 28 yıldır Washington’da düzenlenmekte olan ortak yıllık konferanstır.
DEİK tarafından düzenlenen diğer bir önemli bölgesel iş ve ekonomi etkinliği ise Al Iktissad Wal Aamal Group ile Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlığı himayesinde düzenlenen Arap dünyası, Türkiye ve diğer ülkelerden üst düzey hükümet temsilcileri ve politikacılar ile bankacılık, finans, ticaret ve sanayi sektörü liderlerinden oluşan seçkin bir konuşmacı grubunu biraraya getiren “Türk-Arap Ekonomik Forumu”dur.
İş Yapma Rehberleri Serisi, çeşitli sektörel raporlar, düzenli bültenler, konulu dergiler, ülke ekonomik bültenleri DEİK tarafından hazırlanan ve üye firmalara ve diğer ilgili kurumlara dağıtılan diğer yayınlardır. Üyeler iş olanakları ile yerel, bölgesel, global ekonomik gelişmeler hakkında günlük olarak bilgilendirilmektedir.
DEİK, hazırladığı raporlarla Türk işadamlarına faaliyette bulundukları ülke ekonomileri hakkında bilgi vermekte ve işbirliği imkanlarını tanıtmaktadır. Ayrıca DEİK, yabancı işadamları için Türk ekonomisi ve DEİK aktiviteleri konusunda kapsamlı bilgi sağlayan bir iş portalına da sahiptir. Türkiye ekonomisini ve yatırım olanaklarını tanıtan “Turkey in Figures”, “Business Guide to Turkey” başlıklı uluslararası yayınlar, iş yapma rehberleri ve çeşitli sektörler için raporlar hazırlanmakta ve toplantılarda dağıtılmaktadır.
DEİK dünyadaki güncel gelişmeleri takip eden işadamlarına iş dünyası hakkında daha zengin bilgiler sunabilmek amacıyla Oxford Business Group (OBG) gibi önemli araştırma kurumları ve Foreign Affairs gibi önde gelen yayın organları ile işbirliği içerisindedir. Ayrıca, DEİK’in, Oxford Business Group ile ortaklaşa hazırladığı yıllık “The Report” dergisi ise tüm dünyada iş çevreleri tarafından takip edilmektedir.
DEİK GENEL SEKRETERLİĞİ VE TEMSİLCİLİKLER
DEİK Genel Sekreterliği bütün İş Konseyleri için araştırma, koordinasyon ve organizasyon faaliyetlerini düzenler, İş Konseyleri’nin tüm aktivitelerini, özel sektör kurumları, büyükelçilikler, bakanlıklar ve muhatap kuruluşlarla olan ilişkileri idare eder. DEİK Genel Sekreterliği, aynı zamanda DEİK’in uluslararası ve bölgesel ekonomi, finans, araştırma kurumları ve üniversiteler ile ilişkilerini geliştirmek ve koordine etmek ile yükümlüdür.
DEİK merkezi İstanbul’da yer almaktadır ve Washington, Moskova ve Ankara’da DEİK temsilcilik ofisleri bulunmaktadır. DEİK’in Türkiye’nin 35 önemli sanayi şehrinde ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Sanayi ve Ticaret Odaları nezdinde temsilcileri vardır.