172
Ambargo Sonrası İran Ekonomik ve Ticari Etki Analizi
Sentetik elyaf İran’ın tekstil sektöründeki en önemli ham
maddedir.
İran’da ham pamuk ağırlıklı olarak Khorasan, Golestan ve
Fars bölgelerinde üretilmektedir. Ekim ve hasat yapılan
toplam alan yaklaşık 110.000 hektardır. 2014-2015
sezonunda İran’da 65.317 ton (dünyanın toplam pamuk
üretiminin %0,3’ü) pamuk üretimi gerçekleşti. Son 32 yıl
boyunca ülkede çırçır fabrikası sayısı artmadı ve mevcut
fabrikaların %20’si faal değil. İran’ın pamuk üretimi, yılda
ortalama 130.000 - 140.000 ton olan yurt içi talebi
karşılamamaktadır. İran’ın 2014 yılı pamuk ithalatı ise
29,72 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.
İran dünyanın önemli yün tedarikçilerindendir ve özellikle
kaşmiriyle ünlüdür. Hayvan yetiştiriciliği İran’ın pek çok
bölgesinde gerçekleştirilmektedir. 2014 yılında 44.516
ton yün üretilmiş ve 18,06 milyon dolar değerinde yün ve
hayvan tüyü ihraç edilmiştir. Ülkede 13 kaşmir şirketi
faaliyet göstermektedir ve bunların en büyüğü Iran
Cashmere Company’dir.
Halı sektöründe kullanılanlar dahil olmak üzere, sentetik
elyaf ülkede tüketilen diğer pek çok tekstil ürünü gibi
ağırlıklı olarak ithal edilmektedir. 2014 yılında 240 milyon
dolar değerinde sentetik elyaf ithal edilmiştir. İran’ın
sentetik elyaf tüketimi nispeten yüksektir, ancak
sektördeki yerel üretimi bunu karşılayabilecek yeterlilikte
değildir. Yine de, İran’ın sentetik elyaf üretimi pamuk
ipliği üretimine kıyasla çok gelişmiştir. Sentetik elyaf
üretiminde yatırımların büyük bir kısmı hükümet
tarafından yapılmaktadır. İran suni elyaf ve iplik
sektöründe faaliyet gösteren, devlete ait beş büyük tesis
bulunmaktadır. Ülkede önemli miktarda selüloz ipliği
üretilmemekte ve tüketimi de çok düşük seviyededir.
İran tekstil sektörü ağırlıklı olarak halı, battaniye, düz
kumaş ve giyim üzerine faaliyet göstermekte.
İran Sanayi, Madencilik ve Ticaret Bakanlığı, 2013 ve
2014 yıllarında tekstil üretimine yapılan sırasıyla 4.792
milyar riyal (241,2 milyon dolar) ve 3.165 miyar riyal
(120,18 milyon dolar) tutarında yatırıma ruhsat verdi.
Tekstil üreticilerinin büyük bir kısmı, 50’den az çalışana
sahip küçük işletmeler niteliğindedir. Devlete ait tekstil
ve giyim imalat tesislerinin sayısı az olsa da, devlet
vakıfların (bonyadlar) sahip olduğu işletmeler üzerinde
etkiye sahiptir. Kendi markalarıyla üretim ve ihracat
yapan bazı büyük şirketler olmasına karşın sektör genel
olarak küçük ölçeklidir.
İran’ın toplam tekstil imalatı 2013 yılında 61.959 milyar
riyal olarak gerçekleşmiştir. Giyimde ise toplam 3.207
milyar riyal üretim yapılmıştır. Mevcut yurt içi üretim,
talebi karşılamadığından İran yoğun bir şekilde tekstil ve
giyim ürünü ithal etmeye devam etmektedir.
480.000
30.000
150.000
Sentetik elyaf
Selüloz ipliği
Ham pamuk
Türkiye
İtalya
%4
%4
Almanya
%10
Kore
%20
Çin
%26
BAE
%27
Kaynak:
UNCTAD Ticaret İstatistikleri
Çalışan İşçi
Sayısı
Tesis Sayısı
Kamu Özel
Toplam
Tekstil
Üreticileri
10-49
3
679 682
50-99
3
175 178
+100
6
204 210
Giyim Üreticileri
+ Kürk Boyama
10-49
1
104 105
50-99
0
12
12
+100
0
16
16
Kaynak:
İran İstatistik Kurumu
Kaynak:
ITMF – Uluslararası Pamuk Sektörü İstatistikleri
İran, tekstil sektöründe önemli bir üretime sahip değilse de, suni iplik
üretimi diğer tekstil ürünleri arasında ön plana çıkıyor.
İran’ın tekstil makine ve yedek parçası ithal ettiği ülkeler
(2014)
İran’ın 2014 ham madde tüketimi (ton)
10’dan fazla çalışanı olan tekstil üretim tesislerinin sayısı
(2013)
5.10 Tekstil
5.
Sektörel Analizler
Pazara Genel Bakış
