51
Ambargo Sonrası İran Ekonomik ve Ticari Etki Analizi
İran İçin Büyüme Beklentileri
Pek çok kuruluş, petrol fiyatlarının yanı sıra azalan TÜFE ve artan tüketimle,
İran’ın önümüzdeki 4 yıl boyunca en az %4’lük bir büyüme kaydedeceğini
düşünüyor. İran riyalinin son zamanlarda yapay bir şekilde aşırı değer
kazandığı da dikkate alındığında, bu ekonomik ivmenin 2020 sonuna kadar
111-138 milyar dolar civarında bir ithalat rakamı getirebileceği söylenebilir.
İran temel büyüme göstergelerinin karşılaştırılması
Petrol fiyatlarının yanı sıra, azalacağı öngörülen TÜFE’nin de İran ekonomisini büyüteceği ve özellikle özel tüketimin artarak
önümüzdeki iki yıl içinde yaptırımlardan önceki dönemin değerlerine (2011, 261 milyar dolar) ulaşacağı öngörülüyor.
İran ithalat ve ihracat projeksiyonlarının karşılaştırılması
İran riyalinin serbest piyasadaki değeri resmi değerden %10-15 daha düşüktür. Bu nedenle İran riyalinin ABD dolarına karşı değer
kaybedeceği ve yaptırımların kaldırılmasından sonra yaşanabilecek sermaye girişlerine rağmen bunun önlenemeyeceği tahmin
ediliyor. Döviz kurunun zayıflaması bazı kurumlara göre ithalat artışını düşürecekse de (2019 yılındaki en yüksek ithalat beklentisi: 24
milyar dolar), İran’ın ihracatının ithalatına kıyasla daha fazla artmasını sağlayacak (2019 yılındaki en yüksek ihracat beklentisi: 42 milyar
dolar).
Beklenen GSYİH artışı (%)
%7
2020
41,340
2019
38,242
2018
35,085
2017
33,256
2016
31,373
2015
29,184
2014/15
26,492
2013/14
24,770
2020
%8
%12
%5
2019
%8
%12
%5
2018
%9
%12
%6
2017
%9
%13
%8
2016
%10
%14
%12
2015
%14
%13
%15
Oxford Economics
EIU
IMF
Yıllık ortalama TÜFE (%)
Tüketim
(milyar dolar)
236 266 301 326 358
%10,8
2020
424
%52,9
66
2019
386
%53,3
60
2018
357
%52,6
56
2017
316
%50,0
50
2016
281
%52,1
45
EIU ‐ Özel Tüketim (GSYİH’nin yüzdesi)
EIU ‐ Devlet Tüketimi
EIU ‐ Özel Tüketim
Notlar: Tüm grafiklerdeki mali yıllar, 21 Mart - 20 Mart dönemini ifade eder. Örneğin 2013, 2013/14 dönemi anlamına gelir. 2015/16 ile sonraki yıllar tahminlere göre verilmiştir.
Kaynak: World Bank, Policy Research Paper. Lifting economic sanctions on Iran, Global effects and strategic responses. IMF 2015 article 4 Consultation, Economist
Intelligence Unit. Oxford Economics – Ülkelere Yönelik Ekonomik Tahminler, 1 Şubat 2016. 2011/2012 ve 2015/2016 ITC ithalat istatistikleri.
.
Döviz kuru
(İran riyali - dolar)
IMF - yıllık ort.
EIU - yıllık ort.
2020
118
138
2019
111
113
138
2018
105
103
127
2017
9894
113
2016
86
78
98
2015
73
69
86
2014
80
2013
75
101
2012
122
2011
98
IMF
Oxford Economics
EIU ‐ nominal ithalat
İthalat Tahmini
(milyar dolar)
2020
124
165
2019
118
113
155
2018
112
106
149
2017
104
98
136
2016
91
80
119
2015
74
76
95
2014
94
96
103
2013
141
2012
131
2011
98
IMF
Oxford Economics
EIU ‐ nominal ihracat
İhracat Tahmini
(milyar dolar)
2020
5,5%
4,4%
2019
4,1%
5,1%
4,4%
2018
4,1%
5,2%
4,2%
6,0%
2017
4,7%
5,1%
4,0%
6,7%
2016
4,0%
4,3%
5,8%
2015
1,2%
0,9%
0,0%
1,9%
IMF
Oxford Economics
Economist Intelligence Unit (EIU)
Dünya Bankası
4.2 Beklenen eğilimler
4.
İran Üzerindeki Mevcut Yaptırımlar ve Etkileri
