128
Ambargo Sonrası İran Ekonomik ve Ticari Etki Analizi
Dünya
Türkiye
İRAN
İHRACAT
İTHALAT
İran ve Türkiye Arasındaki Ticaret
2014'te İran’a Türkiye’den en çok ithal edilen ürün değerli taşlar
olurken, Türkiye’ye en çok ihraç edilen ürün demir ve çelik oldu.
İran’ın dünyaya en çok ihraç ettiği ürünler demir ve çelik
iken, Türkiye’ye en çok ihraç edilen ürün bakırdır.
İran’da madencilik ürünleri petrol dışı ihracatın
%20’sinden fazlasını oluşturuyor. İran çoğunlukla partner
ülkelerinin hepsine demir cevheri, demir, çelik ve bakır
ihraç ediyor.
2008’deki küresel finansal kriz, mineral fiyatlarını ve
madencilik üretimini etkilemişti. Ek olarak, demir ve çelik
ürünlerine büyük bir talep yaratan Çin ekonomisinin
durgunluğu ve geleceğinin tahmin edilememesi de
mineral fiyatlarını etkiledi. Dolayısıyla İran 2005 ve 2010
arasında demir ve çelik ihracatında bir düşüş yaşadı.
Finansal kriz sonrası çelik ihracatları eski formuna döndü.
Değer olarak, İran Türkiye’ye çoğunlukla bakır,
alüminyum, çinko ve kurşun ihraç ediyor. Bakır
ihracatının da yaptırımlardan etkilenmesi sebebiyle,
Türkiye’ye yapılan alüminyum ve çinko gibi diğer
madencilik ihraçları 2010-2014 arasında göreceli olarak
büyüdü.
Türkiye’nin İran’a başlıca ihraç ettiği maden ürünleri ise
altın, takı ve demir ve çeliktir.
İran mineral olarak çoğunlukla demir ürünleri ve değerli
taşlar ithal ediyor.
Yaptırımlar İran’ın ithalatı üzerinde olumsuz bir etki
yarattı. İran’ın SWIFT sistemi dışında bırakılmasının
İran’ın ithalat ücretini ihracatçı ülkelere ödeyememesiyle
sonuçlanması, neredeyse bütün madencilik ithalatının
düşüşe geçmesine sebep oldu.
İran ve Türkiye arasındaki ticarette ise, İran’ın özellikle
altın ve takı olarak değerli taşlar ithalatı yaptırımların
sıkılaştırılmasından sonra önemli bir artış gösterdi.
Kurşun
22
14
19
Demir cevheri
4
225
305
Çinko
24
Demir ve Çelik
77
43
Alüminyum
27
13
Bakır
108
19
2014
2010
2005
1.124
95
Demir ve Çelik
1.869
638
982
Çinko
171
129
66
Alüminyum
392
367
253
Bakır
419
579
117
Kurşun
125
79
1.410
Demir cevheri
İran’ın Dünya’ya ihraç ettiği başlıca madencilik kalemleri
(milyon dolar)
İran’ın Türkiye’ye ihraç ettiği başlıca madencilik kalemleri
(milyon dolar)
Kurşun
Demir cevheri
Demir ve Çelik
101
562
61
Çinko
Alüminyum
45
33
6
Altın & Takı
820
83
7.707
Demir ve Çelik
4.069
3.215
Demir cevheri
315
Kurşun
Çinko
Alüminyum
306
582
365
Altın & Takı
452
56
İran’ın Dünya’dan ithal ettiği başlıca madencilik kalemleri
(milyon dolar)
İran’ın Türkiye’den ithal ettiği başlıca madencilik kalemleri
(milyon dolar)
2014
2010
2005
Not:
Düşük değerler grafikte gösterilmemiştir. İran’ın dünyadan ihraç ettiği altın ve takılar kaynak tarafından 2014 yılı için paylaşılmamıştır.
Kaynak: Trademap, KPMG Analizi
5.5 Madencilik, Değerli Taş ve Mücevher
5.
Sektörel Analizler
