Ticaret Bakanlığımızdan Kurulumuza iletilen yazıda, Avrupa Kimyasallar Ajansı (AKA) tarafından 3 Mart 2026 tarihinde yayımlanan bültende yer alan, kimyasal maddelerin yönetimi ve kısıtlanmasına yönelik stratejik gelişmeler aşağıda maddeler halinde özetlenmiştir:
- PFAS Maddelerine Yönelik Evrensel Kısıtlama Süreci: AKA Risk Değerlendirme Komitesi (RAC) birinci aşamada, tüm per- ve polifloroalkil maddeleri (PFAS) kapsayan evrensel kısıtlama önerisine ilişkin değerlendirmesini tamamlamıştır.
Komite, PFAS maddelerinin tehlikeleri, kullanılan miktarları, emisyonları, oluşturdukları riskler ve bir kısıtlamanın muhtemel etkinliği ile uygulanabilirliği ve denetlenebilirliği dahil olmak üzere kapsamlı ve bağımsız bir inceleme gerçekleştirmiştir. Sürecin ikinci aşamasında RAC, kimyasalların üretimi, piyasaya arzı ve kullanımı sonucunda insan sağlığı ve çevre üzerinde ortaya çıkan riskleri değerlendirmekte iken Sosyo-Ekonomik Analiz Komitesi (SEAC), alternatiflerin mevcudiyetini de dikkate alarak bir kısıtlamanın sosyo-ekonomik etkilerini incelemektedir.
Bu kapsamda, SEAC'ın taslak görüşünü gelecek hafta kabul etmesi beklenmektedir. Bu taslak görüş, 60 günlük bir istişare sürecine tabi olacaktır. SEAC'ın nihai görüşünü 2026 yılı sonuna kadar kabul etmesi öngörülmektedir. Bu kabul ile birlikte AKA komitelerinin önerilen kısıtlamaya ilişkin bilimsel değerlendirme süreci tamamlanacak ve söz konusu görüşler resmen Avrupa Komisyonu'na sunulacaktır. Komisyon ise, söz konusu iki görüşe dayanarak bir kısıtlama önerisi hazırlayacak ve bu öneri AB üye ülkelerinden oluşan REACH Komitesinde görüşülerek oylamaya sunulacaktır.
- Ad Hoc Danışma Süreci: AKA tarafından "1-metilimidazol (EC 210-484-7, CAS 616-47-7)" ve "Glifosat (ISO); N-(fosfonometil)glisin (EC 213-997-4, CAS 1071-83-6)" maddeleri için ad hoc danışma süreçleri başlatıldığı ve sırasıyla 20 Mart 2026 ve 31 Mart 2026 tarihine kadar görüşlerin iletilebileceği açıklanmıştır.
- EUCLEF Sistem Güncellemeleri: Kimyasallara ilişkin düzenleyici bilgilere erişim sağlayan AB Kimyasal Mevzuatı Tarama Aracı (EU Chemical Legislation Finder-EUCLEF), Şubat ayı güncellemeleri kapsamında 10 madde listesi ve 6 mevzuat profilinin güncellendiğini ve ayrıca 2 yeni madde listesi ile 1 yeni mevzuat profilinin sisteme eklendiğini duyurmuştur. EUCLEF, başta KOBİ'ler olmak üzere şirketlerin kullandıkları maddelerin AB'de nasıl düzenlendiğini ve hangi yasal yükümlülüklere tabi olduklarını öğrenmelerine yardımcı olan bir araçtır.
- 2025 Yılı Uygunluk ve Denetim İstatistikleri: Kimyasalların değerlendirilmesine ilişkin yıllık ilerleme istatistikleri güncellenmiştir. Buna göre AKA, 2025 yılında 214 uygunluk kontrolü gerçekleştirerek yaklaşık 1.200 kayıt dosyasını ve 196 ayrı maddeyi incelemiştir. İncelemeler, veri eksikliği bulunma ihtimali olan REACH kayıt dosyalarına odaklanmıştır. Bu kapsamda Ajans, şirketlere kimyasalların insan sağlığı ve çevre üzerindeki uzun vadeli etkilerine ilişkin ek veri sunulmasını talep eden 208 karar göndermiş ve ayrıca 108 test önerisini değerlendirmiştir. Şirketlerden talep edilen bilgilerin sunulmasının ardından AKA, sağlanan verilerin REACH gerekliliklerine uygunluğunu kontrol etmektedir. 2025 yılında bu değerlendirme 241 madde için tamamlanmış, vakaların yaklaşık %70'inde şirketlerin gerekli bilgileri sağladığı, kalan %30'luk kısmın ise yaptırım uygulanması amacıyla üye ülkelere bildirildiği görülmüştür. Ayrıca sağlanan yeni bilgiler doğrultusunda vakaların %15'inden fazlası, ek risk yönetimi önlemleri değerlendirilmek üzere üye ülke makamlarına iletilmiştir.
Bu çerçevede, bahse konu bültene bağlantıdan ulaşılması mümkündür.
